Πολιτική Κίνηση Αθήνας Οικολόγων Πράσινων

Πληροφόρηση για τις δράσεις και τις αποφάσεις μας

Διήμερο «Σινεμά για το Περιβάλλον» 14 Σεπτεμβρίου, 2010

Filed under: περιβάλλον,οικολογία — egpkath @ 9:48 πμ

engine_feed_grΤο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης προχωρά σε μία ακόμη συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Ρόδου – Ecofilms και την Καλλιτεχνική του Διευθύντρια, σκηνοθέτιδα Λουκία Ρικάκη και διοργανώνει την Τρίτη 14 και την Τετάρτη 15 Σεπτεμβρίου, στις 9:00 μ.μ., διήμερο αφιερωμένο στο Περιβάλλον.

Θα προβληθούν σειρά ταινιών μικρού μήκους οι οποίες όπως επισημαίνει η Λουκία Ρικάκη  «έχουν φιλοξενηθεί στο Ecofilms της Ρόδου και αποτελούν τις προτάσεις ανεξάρτητων δημιουργών οι οποίοι φωτίζουν τη θετική πλευρά της ζωής, προτείνουν δημιουργικές λύσεις απεμπλοκής μας από την κρίση και υπογραμμίζουν τις πιο σημαντικές αξίες της ύπαρξής μας».

Ταινίες που καταθέτουν την αγωνία των δημιουργών τους για το μέλλον του πλανήτη, αλλά και των ανθρώπινων σχέσεων, και τα θέματά τους καλύπτουν ένα πλατύ πεδίο οικολογικών και κοινωνικών προβλημάτων.

Θα προβληθούν οι ταινίες:

– «Η Τρομερή Καταιγίδα Άνθρωπος», Άγγελος Σπάρταλης (10′)
– «Αριστερά Δεξιά», Σταύρος Ράπτης (14′)
– «Forget Maldolor», Συμεών Καραχαβριηλίδης (6′)
– «Το Βλέμμα του Ζώου», Άγγελος Πανάγου (80′)
– «Κυψέλη», Πουλίδης (29′)
– «Ο Άλτης και ο Πεπονόκηπος», Νανά Λούκου (15′)
– «The Achelon Bubble», Λευτέρης Φυλακτός (30′)

«Λήθη», Γαβριήλ Τζάφκας (17′)
– «Mε την Πρώτη Ματιά», Βασίλης Τάνος (1′)
– «Πεταλούδες», Έλενα Παπανικολάου (3′)
– «1,2 Εκατομμύρια Παιδιά», Έφη Παππά (2′)
– «Λιλή», Κυρηναίος Παπαδημάτος (5′)
– «Ένα Δέντρο μια Φορά», Παναγιώτης Ράππας (26′)
– «Λήθη», Γαβριήλ Τζάφκας (17′)

Το Πρόγραμμα προβολών είναι:

Τρίτη 14/9/2010, στις 21:00

– «Αριστερά Δεξιά», Σταύρος Ράπτης (14′) Ελλάδα, 2009
– «Η Τρομερή Καταιγίδα Άνθρωπος», Άγγελος Σπάρταλης (10′)  Ελλάδα, 2010
– «Ο Άλτης και ο Πεπονόκηπος», Νανά Λούκου (15′) Ελλάδα, 2009
– «The Achelon Bubble», Λευτέρης Φυλακτός (30′) Ελλάδα, 2008

«Ο Άλτης και ο Πεπονόκηπος», Νανά Λούκου (15′)
– «Ένα Δέντρο μια Φορά», Παναγιώτης Ράππας (26′) Ελλάδα, 2009
– «Κυψέλη», Ομάδα Ντοκιμαντέρ Πολιτιστικού Οργανισμού Δήμου Αθηναίων 2009 (29′) Ελλάδα, 2009

Τετάρτη 15/9/2010, στις 21:00

– «Λιλή», Κυρηναίος Παπαδημάτος (5′) Ελλάδα, 2008
– «1,2 Εκατομμύρια Παιδιά», Έφη Παππά (2′) Ελλάδα, 2010
– «Λήθη», Γαβριήλ Τζάφκας (17′) Ελλάδα, 2009
– «Mε την Πρώτη Ματιά», Βασίλης Τάνος (1′) Ελλάδα, 2009
– «Forget Maldolor», Συμεών Καραχαβριηλίδης (6′) Ελλάδα, 2009
– «Πεταλούδες», Έλενα Παπανικολάου (3′) Ελλάδα, 2009
– «Το Βλέμμα του Ζώου», Άγγελος Πανάγου (80′) Ελλάδα, 2008
Οι προβολές συνδυάζονται και συμπληρώνουν με το δικό τους τρόπο τη πρωτότυπη διπλή εικαστική έκθεση με τίτλο "etsi για το Περιβάλλον" της Ροδάνθης Σεντούκα με τη συμμετοχή και των Harry Lambert, Vasilia και Χριστίνας Μόραλη, που διοργανώνει από τις 9 Σεπτεμβρίου στις 21:00, έως τις 10 Οκτωβρίου 2010, στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

Η έκθεση περιλαμβάνει έργα ζωγραφικής, σχέδια και χειροποίητα χρηστικά αντικείμενα από ανακυκλωμένα φιλικά προς το περιβάλλον υλικά, τα οποία εκτός από τη φυσική έκθεσή τους, θα προβάλλονται τόσο σε οθόνες όσο και σε τρισδιάστατα αιωρούμενα στο χώρο ολογράμματα, με στόχο την προώθηση ενός νέου τρόπου σκέψης αλλά και δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος τόσο μέσω της χρήσης της τεχνολογίας ως οικολογικού μέσου στη δημιουργία και παρουσίαση έργων τέχνης, όσο και της αποτίμησης και απόδοσης του περιβαλλοντικού ισοδύναμου ακόμα και για τα καλλιτεχνικά έργα και τις εκθέσεις τους.

Είσοδος: 5 €.
Εισιτήρια προπωλούνται στα ταμεία του Ιδρύματος (Πειραιώς 206, Ταύρος) Δευ-Παρ 11:00 – 13:00 και τα απογεύματα μία ώρα πριν την παράσταση.
Αγορά με πιστωτική κάρτα: 210 3418579, Δευ-Παρ 11:00 – 13:00 και στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος www.mcf.gr.

Εισιτήρια προπωλούνται και στα PUBLIC:
– Συντάγματος, Καραγεώργη Σερβίας 1, Πλ. Συντάγματος, Αθήνα
Τηλ. 210 324 6210, 210 324 6210     
– Πειραιά, Γρηγορίου Λαμπράκη 152-154, Πειραιάς
Τηλ. 210 412 6400,  210 412 6400     
Ωράριο λειτουργίας PUBLIC: Σάββατο, 09:00 ? 20:00 Καθημερινές, 09:00 – 21:00

Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
Πειραιώς 206, Ταύρος, Αθήνα 117 78,  τηλ. 210 3418 550,  φαξ.  210 3418 570
Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : info@mcf.gr Ιστοσελίδα:  http://www.mcf.gr
Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Ρόδου – Ecofilms 
ιστοσελίδα: http://www.ecofilms.gr

 

Σχετικά με την "πράσινη ανάπτυξη" και τις ΑΠΕ 28 Ιουλίου, 2010

Kείμενο της Ιωάννας Κοντούλη σχετικά με τις ΑΠΕ  που δημοσιεύθηκε στο ένθετο "εργασία" της εφημερίδας "ΕΘΝΟΣ"

normal_kontouli Η Ιωάννα Κοντούλη είναι μέλος της Πολιτικής Κίνησης Αθήνας και μέλος της Εκτ. Γραμματείας των ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ

“Το μεγαλύτερο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας αντιλαμβάνεται ως «πράσινη ανάπτυξη» την παραγωγή ενέργειας με εναλλακτικούς τρόπους «καθαρούς» με στόχο να καλυφθεί η ζήτηση όπως αυτή διαμορφώνεται στην υπερκαταναλωτική μας κοινωνία. Θα γίνω ίσως δυσάρεστη αλλά θα πρέπει να γνωρίζουμε όλοι ότι η πιο καθαρή ενέργεια τελικά είναι αυτή που δεν παράγεται και δεν ξοδεύεται. Η συνειδητοποίηση λοιπόν της παράλληλης αναγκαίας αλλαγής στο πρότυπο κατανάλωσης είναι εξίσου σημαντική, διαφορετικά όλο τον πλανήτη να γεμίσουμε ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά πάλι θα μιλάμε όπως αντιλαμβάνεσθε για μη βιώσιμα συστήματα.

Πιστεύω λοιπόν ότι ο βαθμός υιοθέτησης του όρου «πράσινη ανάπτυξη» από την ελληνική κοινωνία δεν είναι ικανοποιητικός και μάλιστα υποκρύπτει και πολλές «παρανοήσεις» τόσο ως προς τον όρο ανάπτυξη όσο και ως προς το τι νοούμε ως «πράσινη». Πράσινη λοιπόν ανάπτυξη είναι εκείνη που δεν μετράται μόνο με οικονομικά χαρακτηριστικά π.χ. ΑΕΠ αγνοώντας την κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση της ανάπτυξης. Είναι η ανάπτυξη που δεν δημιουργεί ανεργία και χαμηλόμισθους , κοινωνική αδικία , οικολογική καταστροφή περιοχών, κατασπατάληση πόρων , ενεργειακό αδιέξοδο. Είναι τελικά η ανάπτυξη εκείνη που παίρνει υπόψη της την φέρουσα ικανότητα μιας περιοχής, ενός τόπου , μιας χώρας του πλανήτη ολόκληρου και στοχεύει στην ευημερία του ανθρώπου και στην αρμονική του συνύπαρξη με την φύση. Για το σκοπό αυτό είναι αναγκαίο ένα άλλο κοινωνικό συμβόλαιο με διαφορετικές σχέσεις τόσο των ανθρώπων μεταξύ τους όσο και με την φύση.

Χρειάζονται λοιπόν μεγάλες κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες και πρωτοβουλίες προκειμένου ο πολίτης να αντιληφθεί ότι το σημερινό καταναλωτικό μοντέλο ανάπτυξης είναι παρελθόν και χρειάζεται η δική του καθημερινή συμβολή για τις μεγάλες αλλαγές που έχει ανάγκη η χώρα.

Είναι ανάγκη όλοι μας να αναλάβουμε αντίστοιχο μερίδιο ευθυνών τόσο η κυβέρνηση που έχει την μερίδα του λέοντος όσο και η κοινωνία των πολιτών.

Ο φιλόδοξος στόχος που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση του 20 – 20 – 20 και θεωρητικά έχει υιοθετήσει η Κυβέρνηση δηλαδή τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 20%, την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης κατά 20% και την αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στη συνολική παραγωγή ενέργειας στο 20%, μέχρι το 2020 , είναι πολύ δύσκολο στην χώρα μας να τηρηθεί.

Παράλληλα το σχετικό νομοσχέδιο αν και έχει σε μεγάλο βαθμό θετική κατεύθυνση ως προς τους στόχους για την προώθηση της ανανεώσιμης ενέργειας στη χώρα μας από την άλλη δε δίνει συνολική λύση στα προβλήματα που εμποδίζουν την ανάπτυξή της,  ενώ δημιουργεί και νέα προβλήματα ακόμα και ως προς την προστασία του περιβάλλοντος. Πρέπει επιτέλους στην Ελλάδα να μιλήσουμε για το μοντέλο ανάπτυξης που θέλουμε και το κοινωνικό και περιβαλλοντικό ισοζύγιο που διαμορφώνεται.

Δεν έχουμε ακόμα στρατηγικό σχέδιο για την ενέργεια, δεν έχουν μελετηθεί ούτε τεχνολογικά, ούτε οικονομικά, οι επιπτώσεις από την απελευθέρωση της αγοράς και για τον πολίτη καταναλωτή και για τις επιχειρήσεις. Επίσης ο χαρακτήρας του μνημονίου με τους δανειστές μας δημιουργεί ένα ασφυκτικό περιβάλλον όπου επενδύσεις όπως αυτή του Αστακού προκρίνονται ως «πράσινες» ενώ σε καμία περίπτωση δεν ανταποκρίνονται σε καμιά είδους «πράσινη ανάπτυξη», αλλά είναι μια βρώμικη ανάπτυξη υποταγμένη σε λογικές μεγέθυνσης χωρίς όρους και κριτήρια.

Είναι εύλογη συνεπώς η ανησυχία ως προς το κατά πόσο το Υπουργείο Περιβάλλοντος διαθέτει την αποφασιστικότητα, αλλά και τις δυνατότητες να εφαρμόσει μια προωθητική πολιτική για τις ΑΠΕ έστω και στο πλαίσιο των στόχων που η ίδια θέτει.

Η επίτευξη των στόχων θα εξαρτηθεί κατά κύριο λόγο από τη συνέπεια που θα δείξει η κυβέρνηση τόσο στην εφαρμογή του ανανεωμένου πλαισίου, όσο και στη διαμόρφωση του μεγάλου αριθμού κανονιστικών διατάξεων που απαιτούνται.

Στόχος όμως θα πρέπει να είναι η εξοικονόμηση ενέργειας και παράλληλα η ανάπτυξη μονάδων παραγωγής ΑΠΕ πάντα προσαρμοσμένες στις δυνατότητες και στην φέρουσα ικανότητα του κάθε τόπου. Οι επενδύσεις αυτές σε συνδυασμό με δράσεις σε εργασίες περιβαλλοντικού προσανατολισμού μπορούν να οδηγήσουν σε περιφερειακά τοπικά οικονομικά μοντέλα. Μοντέλα που δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας με βάση παραδοσιακές απασχολήσεις αλλά και νέα επαγγέλματα που θα προκύπτουν από τις οικολογικές και τεχνολογικές καινοτομίες βάζοντας τις βάσεις για μια οικολογική αλληλέγγυα συμμετοχική παραγωγή .

Ιωάννα Κοντούλη

μέλος της Εκτ. Γραμματείας των ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ”

 

Η μόλυνση του περιβάλλοντος προκαλεί εμφράγματα και εγκεφαλικά 26 Ιουλίου, 2010

Filed under: περιβάλλον,Αναδημοσιεύσεις — egpkath @ 10:54 πμ

 

Αναδημοσίευση από  TVXS.gr

13:14 – Κυρ 25/07/2010, tvxsteam

Βιομηχανία, παραγωγή ηλεκτρισμού και αυτοκίνητα προκαλούν εγκεφαλικά και εμφράγματα σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν για λογαριασμό του Αμερικανικού Καρδιολογικού Συλλόγου. Πρακτικά η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου θα πρέπει όσο μπορούν να αποφεύγουν να εισπνέουν το νέφος των πόλεων καθώς τα λεπτά σωματίδια από την καύση της βενζίνης του άνθρακα και του πετρελαίου είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για το φράξιμο των αρτηριών.

Σύμφωνα με τη μελέτη, λίγες μέρες ή ακόμη και λίγες ώρες έκθεσης στην περιβαλλοντική μόλυνση είναι αρκετές για να αυξηθεί άμεσα ο καρδιαγγειακός κίνδυνος για έναν άνθρωπο που ανήκει στις ομάδες υψηλού κινδύνου αλλά ο οποίος υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσε να παραμείνει υγιής επί πολλά χρόνια.

Αρκετές σχετικές έρευνες Αμερικανών επιστημόνων έχουν δημοσιευτεί τα τελευταία έξι χρόνια και οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η μόλυνση συμβάλλει στο φράξιμο των αρτηριών και μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρο θάνατο, ειδικά τα άτομα υψηλού κινδύνου. Σύμφωνα με τον ερευνητή που έτρεξε τη νέα μελέτη, Ρόμπερτ Μπρουκ, τα άτομα αυτά, ειδικά όταν εκτίθενται σε συνεχή και μεγάλη περιβαλλοντική μόλυνση πρέπει να περιορίζουν στο ελάχιστο τους άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως την υψηλή χοληστερίνη, την πίεση, την παχυσαρκία και το κάπνισμα. Παράλληλα θα πρέπει να αποφεύγουν την έκθεση στο εξωτερικό περιβάλλον, ιδίως όταν υπάρχει έντονο κυκλοφοριακό πρόβλημα.

Η μόλυνση του περιβάλλοντος προκαλεί εμφράγματα και εγκεφαλικά | TVXS.gr

 

Η αποσύνθεση του αθηναϊκού κέντρου 28 Απριλίου, 2010

Filed under: περιβάλλον — egpkath @ 2:07 μμ

Η αποσύνθεση του αθηναϊκού κέντρου

 
Μετά τα τραυματικά γεγονότα του Δεκεμβρίου 2008, το κέντρο της Αθήνας βιώνει μια πρωτοφανή περίοδο υποβάθμισης που οδηγεί στη σταδιακή αποσύνθεση του.

Του Πάνου Δραγώνα


Το καλοκαίρι του 2004 πολλοί αθηναίοι ανακάλυπταν για πρώτη φορά το κέντρο της πόλης τους. Η δημιουργία του Μετρό είχε ήδη μειώσει την απόσταση των προαστίων από το αθηναϊκό κέντρο. Η Εταιρεία Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων ολοκλήρωνε μια σειρά από έργα που μεταμόρφωναν την εικόνα της πόλης. Οι αθηναίοι απολάμβαναν τον νέο περιφερειακό της Ακρόπολης, διασκέδαζαν στου Ψυρρή και ανακάλυπταν το Γκάζι. Αναπτύσσονταν νέες γειτονιές κατοικίας και διαμορφώνονταν νέες περιοχές εργασίας για τις δημιουργικές ομάδες της πόλης. Γύρω από την πλατεία Θεάτρου, τα ινδικά εστιατόρια εναλλάσσονταν με κλαμπ, γκαλερί, γραφεία αρχιτεκτόνων αλλά και τα παλιά λαϊκά μαγαζιά της περιοχής. Η Αθήνα μετατρεπόταν σε μια πολυπολιτισμική μητρόπολη, όπου Κινέζοι έμποροι, πακιστανοί εργάτες, έλληνες designers και πωλητές μπαχαρικών, μαζί με πολυάριθμους επισκέπτες διαφορετικών εθνικοτήτων, συνυπήρχαν αρμονικά σε ένα πολύβουο αστικό περιβάλλον.
Χρειάστηκαν μόλις έξι χρόνια για την ανατροπή αυτής της ιδανικής, αλλά και τόσο εύθραυστης, κατάστασης. Μετά τα τραυματικά γεγονότα του Δεκεμβρίου 2008, το κέντρο της Αθήνας βιώνει μια πρωτοφανή περίοδο υποβάθμισης που οδηγεί στη σταδιακή αποσύνθεση του. Στην ευρύτερη περιοχή αναπτύσσεται μια οικολογία του φόβου, καθώς η αναπτυσσόμενη εγκληματικότητα απομακρύνει τις υγιείς οικονομικές δραστηριότητες. Η ανθρωπογεωγραφία της περιοχής μεταβάλλεται. Ο ελληνικός πληθυσμός αποχωρεί ενώ οι διαφορετικές εθνικές ομάδες συγκρούονται για την κυριαρχία του δημόσιου χώρου. Το αθηναϊκό κέντρο αναπτύσσει μία αρνητική δυναμική η οποία μεταβάλει εκ νέου τον χάρτη της πόλης:

Τόσο οι παραδοσιακές όσο και οι νεώτερες γειτονιές του αθηναϊκού κέντρου αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα τα οποία οδηγούν στην υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και την απομάκρυνση των μόνιμων κατοίκων. Τα Εξάρχεια, η πιο ζωντανή γειτονιά της πόλης, αστυνομοκρατούνται και συχνά θυμίζουν κατεχόμενη πόλη. Το Γκάζι, η πιο έντονα αναπτυσσόμενη περιοχή της Αθήνας τα τελευταία χρόνια, έχει μετατραπεί σε ένα απρόσωπο μαζικό διασκεδαστήριο, περικυκλωμένο από παρηκμασμένα αλλά και νεοανεγειρόμενα σκυλάδικα. Τέλος, το Μεταξουργείο, η μεγαλύτερη ελπίδα της πόλης, αποτελεί το πεδίο όξυνσης των σύγχρονων αθηναϊκών αντιφάσεων, το πεδίο της ύστατης μάχης ανάμεσα στο φιλόδοξο real estate, το κινεζικό εμπόριο και τα κυκλώματα πορνείας.
 
Σε αντίστοιχη κρίση βρίσκεται και η οικονομική ζωή της πόλης. Το εμπορικό της κέντρο, δίχως να έχει ακόμη συνέλθει από το σοκ των γεγονότων του Δεκεμβρίου 2008, βρίσκεται αντιμέτωπο τόσο με τον ανταγωνισμό των νέων μεγάλων εμπορικών κέντρων όσο και με την έξαρση του αφρικανικού παραεμπορίου. Οι δημιουργικές ομάδες της πόλης, τα αρχιτεκτονικά γραφεία, οι designers και οι γκαλερί, που πρώτες «ιχνηλάτησαν» την πλατεία Θεάτρου και τον Ψυρρή, σταδιακά απομακρύνονται σε ασφαλέστερες περιοχές του κέντρου και την περιφέρεια της πόλης. Χαρακτηριστικές είναι εδώ οι περιπτώσεις του Guru Bar, του πρώτου χώρου διασκέδασης που άνοιξε στην περιοχή, το οποίο έκλεισε οριστικά το 2009 (1) αλλά και της γκαλερί Xippas της οδού Σωκράτους που πρόσφατα μεταφέρθηκε σε νέο χώρο επί της Αττικής Οδού (2).
 
Η πιο ανησυχητική, όμως, εξέλιξη αφορά στη διαμόρφωση ενός πρωτοφανούς για τα αθηναϊκά δεδομένα «γκέτο» στην καρδιά του ιστορικού κέντρου. Η περιοχή νοτιοδυτικά της Ομόνοιας, και ειδικά το κομμάτι που περιβάλλεται από τις οδούς Μενάνδρου, Σοφοκλέους, Σωκράτους και Ευρυπίδου, μετατρέπεται σε μια δύσβατη, έντονα υποβαθμισμένη, ζώνη μερικές δεκάδες μέτρα μακριά από το Δημαρχείο της πόλης. Τα κύρια χαρακτηριστικά της περιοχής αφορούν στην διακίνηση και χρήση ναρκωτικών, στην πορνεία, τη συγκέντρωση αστέγων αλλά και τη διαμονή μεταναστών κάτω από άθλιες συνθήκες διαβίωσης (3). Ο όρος «γκέτο» χρησιμοποιείται, βέβαια, καθ’ υπερβολή καθώς η συγκεκριμένη περιοχή δεν είναι ούτε άβατη αλλά ούτε και αποκλεισμένη από την υπόλοιπη πόλη. Θα αποτελούσε άλλωστε παράδοξο γεγονός η δημιουργία ενός «γκέτο» στην καρδιά του ιστορικού κέντρου της πόλης. Στο σημείο, δηλαδή, όπου οι αξίες γης είναι υψηλότερες και η κτηματαγορά επιδιώκει την οικονομική ανάπτυξη. Ουσιαστικά, λοιπόν, η περιοχή γύρω από την πλατεία Θεάτρου αποτελεί έναν πυρήνα αποσύνθεσης του ευρύτερου αστικού χώρου, και όχι μια αυστηρά οριοθετημένη ζώνη, όπως υπονοεί ο όρος «γκέτο».
 

Γεγονός είναι ότι, μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, το κέντρο της πόλης άλλαξε χαρακτήρα, οικονομική δραστηριότητα και κοινωνική σύνθεση (4). Χρειάστηκαν μόλις τέσσερα χρόνια για να ξεχαστεί το καλοκαίρι του 2004 και να μετατραπεί η πόλη σε πεδίο μάχης και παραβατικής συμπεριφοράς. Τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή την πρωτοφανή υποβάθμιση μπορούν να αναζητηθούν τόσο σε εξωγενείς παράγοντες, που θα ήταν αδύνατο να αποφευχθούν, όσο και σε ενδογενείς αδυναμίες και θεσμικές δυσλειτουργίες:

Η σημαντικότερη, βέβαια, αιτία αφορά στη μαζική άφιξη οικονομικών μεταναστών σε μία πόλη ανέτοιμη και ανώριμη να τους υποδεχθεί. Η ελληνική κοινωνία, που μέχρι το 1990 χαρακτηριζόταν από εθνική και -σε μεγάλο βαθμό- θρησκευτική ομοιογένεια, αντιμετωπίζει ακόμη και σήμερα το φαινόμενο της μετανάστευσης με αμηχανία, αμφιταλαντευόμενη ανάμεσα στην ανεκτικότητα και την ξενοφοβία. Όσο οι ρυθμοί ανάπτυξης της οικονομίας επέτρεπαν την αφομοίωση των μεταναστών στην οικονομική ζωή, η ελληνική κοινωνία απολάμβανε την πολυπολιτισμικότητα, τα φθηνά εργατικά χέρια, τα εξωτικά εστιατόρια και τα κινέζικα προϊόντα. Η οικονομική ύφεση που ακολούθησε, χτύπησε, όπως ήταν αναμενόμενο, πρώτα τους οικονομικά ασθενέστερους. Η κλιμάκωση της κρίσης από το 2008 μέχρι σήμερα οδηγεί στη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού και εξωθεί την -μέχρι πρόσφατα αρμονική- πολυπολιτισμική κοινωνία στην εγκληματικότητα και τη διαμάχη για τον έλεγχο του αστικού χώρου.

Οι αιτίες των προβλημάτων της μετανάστευσης και της οικονομικής κρίσης έχουν ρίζες που βρίσκονται πολύ μακριά από τα ελληνικά σύνορα και θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να είχαν αποφευχθεί. Σίγουρα, όμως, οι χειρισμοί της Πολιτείας δεν βοήθησαν παρά ελάχιστα στην προστασία του αθηναϊκού κέντρου από τις αρνητικές επιδράσεις τους. Η παράδοση του κέντρου της πόλης σε κυκλώματα τα οποία ελέγχονται από μειονοτικές ομάδες (5) οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στις θεσμικές δυσλειτουργίες που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη Ελλάδα. Η σιωπηλή αναστολή του προγράμματος αναπλάσεων της Εταιρείας Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας μετά το 2004 διέκοψε τη δυναμική που είχε αναπτυχθεί τα περασμένα χρόνια στην πόλη. Η αδυναμία αντίληψης της πραγματικότητας από τον Δήμο Αθηναίων στο ίδιο διάστημα δεν προσέφερε καμία διέξοδο αντιμετώπισης των προβλημάτων παρά μόνον επικοινωνιακά πυροτεχνήματα, όπως η εξωφρενική πρόθεση υλοποίησης της νέας «πλατείας» Μινωτή – Παξινού στη συμβολή των οδών Βερανζέρου και Μενάνδρου. Η απουσία αισθήματος κοινωνικής ευθύνης από την τοπική κτηματαγορά και η δημιουργία πολυάριθμων νέων εμπορικών χώρων στην περιφέρεια, συνέβαλαν στην εξουθένωση της εμπορικής δραστηριότητας στο κέντρο της πόλης. Τέλος, σε όλο αυτό το διάστημα κατά το οποίο η Αθήνα προετοίμασε και οργάνωσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες αλλά και στα χρόνια που ακολούθησαν, η τοπική κοινωνία απέτυχε να διατυπώσει νέες ισχυρές ιδέες και οράματα για την ανάπτυξη της πόλης.
 

Οι παραπάνω εξελίξεις είναι πρωτόγνωρες για την Αθήνα. Όχι όμως και για τις δυτικές μεγαλουπόλεις. Οι διαμάχες μεταξύ διαφορετικών εθνικών ομάδων, η φυγή των παλαιών κατοίκων, η αστική αποσύνθεση και οι απόπειρες εξευγενισμού αποτελούν γνώριμα φαινόμενα στην ιστορία των δυτικών πόλεων. Οι συγκρίσεις, βέβαια, δεν είναι εύκολες καθώς κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τους κύκλους της οικονομίας. Αντίστοιχα, λοιπόν, και η αποσύνθεση του αθηναϊκού κέντρου αποτελεί μια αντανάκλαση της οικονομικής κρίσης που βιώνει η χώρα. Σήμερα, το κέντρο της Αθήνας καταρρέει, όπως και η ελληνική οικονομία, αδυνατώντας να αξιοποιήσει τα πολυάριθμα πλεονεκτήματα του.

Είναι δεδομένο ότι τα ιδιαίτερα πολεοδομικά και ιστορικά χαρακτηριστικά του αθηναϊκού κέντρου θα οδηγήσουν κάποια στιγμή σε ένα νέο πρόγραμμα για την ανάπλαση και αναβάθμιση του. Τα τελευταία χρόνια έχει ωριμάσει η άποψη ότι το κέντρο της Αθήνας προσφέρεται για τη δημιουργία νέων γειτονιών κατοικίας σύμφωνα με τα πρότυπα της συμπαγούς πόλης και τις αρχές της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης (6). Δεν αποτελεί άλλωστε μυστικό ότι η αποσύνθεση μιας αστικής περιοχής προσφέρει στην κτηματαγορά ευκαιρίες επενδύσεων. Οι τιμές πέφτουν και οι ιδιοκτησίες αλλάζουν χέρια, συνήθως προς όφελος μεγάλων εταιριών και επενδυτικών ομίλων (7). Για να επιτύχει, βέβαια, η ανάπλαση μιας έντονα υποβαθμισμένης περιοχής, βασική προϋπόθεση είναι η δυνατότητα συνεργασίας των ιδιωτών επιχειρηματιών με τους εκπροσώπους των δημοσίων φορέων, το αίσθημα κοινωνικής ευθύνης από τη μεριά των πρώτων αλλά και η δυνατότητα αντίληψης των αστικών προβλημάτων από τη μεριά των δεύτερων. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχουν παρουσιαστεί θετικά δείγματα στην προσέγγιση των αστικών προβλημάτων από εκπροσώπους του εγχώριου real estate. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι δύο από τους πλέον επιτυχείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς των τελευταίων ετών αφορούσαν στη μελέτη ιδιωτικών οικιστικών έργων στο Μεταξουργείο (8). Ταυτόχρονα η ανάθεση θεσμικών ρόλων σε πρόσωπα που έχουν γνώση των αστικών προβλημάτων και διάθεση να συμβάλουν στην αντιμετώπιση τους αποτελεί μια θετική, αν και αδικαιολόγητα καθυστερημένη, εξέλιξη από τη μεριά της Πολιτείας. Μπορούμε, λοιπόν, να θεωρήσουμε δεδομένο ότι κάποια στιγμή το κέντρο της πόλης θα αλλάξει και πάλι χαρακτήρα. Είναι, επίσης, δεδομένο ότι η στιγμή αυτή δεν θα έλθει παρά μόνον όταν υπάρξουν εμφανή σημάδια ανάκαμψης της οικονομίας και κινηθεί ξανά η τοπική αγορά. Όσο η οικονομική κρίση οξύνεται και οι συνθήκες διαβίωσης γίνονται περισσότερο πιεστικές για μεγάλες ομάδες του πληθυσμού, δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε ανατροπές της υφιστάμενης κατάστασης.
 
Μέχρι, λοιπόν, την απροσδιόριστη αυτή χρονική στιγμή, θα έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε τις διεξόδους των δημιουργικών ομάδων της πόλης. Η περίοδος της οικονομικής κρίσης και της αστικής αποσύνθεσης δεν οδηγεί αναγκαστικά και σε πολιτιστική παρακμή. Αντιθέτως είναι εξαιρετικά πιθανό να οδηγήσει σε μια ενδιαφέρουσα περίοδο ζυμώσεων και διερευνήσεων. Είναι δεδομένο ότι το μοντέλο πολιτισμού που βασίστηκε στα καταναλωτικά πρότυπα διαβίωσης της περασμένης δεκαπενταετίας έχει πλέον παρέλθει. Μπορούμε, λοιπόν, να ελπίζουμε ότι στα χρόνια που θα ακολουθήσουν, η Αθήνα θα μπορέσει να αξιοποιήσει το τεράστιο δυναμικό των ανήσυχων και δημιουργικών νέων ανθρώπων που διαθέτει και να αναπτύξει μια νέα πειραματική σκηνή (9). Οι καιροί ευνοούν την καλλιέργεια μιας νέας φαντασιακής σχέσης με την πόλη. Οι αστικές αφηγήσεις των επόμενων χρόνων θα είναι εκείνες που θα προδιαγράψουν τη μελλοντική εξέλιξη της πόλης, όταν -και εφόσον-η οικονομία το επιτρέψει.
 
1.Βλ. Ηλίας Μαγκλίνης, «Ο αργός θάνατος μιας αθηναϊκής πλατείας», Καθημερινή (28-4-2009).

2.Βλ. συνέντευξη του Ρένου Ξίππα. Φωτεινή Μπάρκα, «Άνοιξα γκαλερί στη Σοφοκλέους και καταστράφηκα», Ελευθεροτυπία (6-4-2010). Καθώς επίσης και την παραστατική εικονογράφηση του ίδιου θέματος από τον Alphaville, «Νέο λουκέτο: Γκαλερί στη Σοφοκλέους» (9-4-2010).

3.Βλ. Δέσποινα Τριβόλη, «Το νέο γκέτο της Αθήνας», LIFO (4-10-2007), και Αχιλλέας Χεκίμογλου, «Το αθηναϊκό τρίγωνο της αμαρτίας», Το Βήμα (13-12-2009).

4.Βλ. επίσης Κώστας Καρτάλης, «Ιστορικό κέντρο της Αθήνας: Ποσοτική τεκμηρίωση μιας διαρκούς υποβάθμισης», ΣΚΑΪ (26-1-2010).

5.Βλ. Πάνος Μπαΐλης, «Το πολύχρωμο παζλ της εγκληματικότητας», Ελεύθερος Τύπος (15-9-2008) όπως αναδημοσιεύεται στο blog Μεταξουργείο, Κεραμεικός.

6.Ανάλογη άποψη υποστηρίζει και ο πρόεδρος του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας Γιάννης Πολύζος. Βλ. Γιάννης Ελαφρός, «Για να επιστρέψει η ζωή στο κέντρο», Καθημερινή (31-1-2010).

7.Βλ. Προκόπης Γιογιάκας, «Τα γκέτο του σήμερα, φιλέτα του αύριο» Τα Νέα (27-6-2009).

8.Βλ. Δημήτρης Ρηγόπουλος, «Η αρχιτεκτονική σώζει το ιστορικό κέντρο;» (28-3-2010).

9.Βλ. Δημήτρης Ρηγόπουλος, «Οι κοινότητες της άλλης Αθήνας», Καθημερινή (28-2-2010).

(Πηγή Greek Architects gr http://greekarchitects.gr/gr/index.php?about=164&id=3002 )